ፊስቱላ ምንድን ነው?

«እነዚህ የፊስቱላ ታማሚዎች ማንኛዋም ሴት መቋቋም ከምትችለው የመጨረሻው ትልቁ መከራ በላይ ተፈትነዋል። ከነዚህ መከረኞች አንዷን ማግኘት እና ማከም የሰው ልጅ ልብ ሊያደርገው ከሚችለው ከፍተኛ የሆነ የርህራሄ ተግባር ውስጥ አንዱ ነው።»
ዶ/ር ካትሪን ሃምሊን

ፊስቱላ በሴት ላይ ሊደርስ ከሚችለው እጅግ አስከፊ መከራ አንዱ ሲሆን በወሊድ ወይንም በወሊድ ማቋረጥ ምክንያት ወይም ደግሞ ባልተረጋጋ ምጥ ምክንያት የሚከሰት ውስጣዊ ጉዳት ነው፡፡ ፊስቱላ በወሊድ ወቅት በማሕፀን እና በፊኛ እና ወይም በፊንጢጣ መካከል ባለ አካባቢ ላይ በሚከሰት መቀደድ ምክንያት የሚከሰት ጉዳት ሲሆን ይህም ጉዳት የሽንት ወይንም የሰገራ ያለ መሥመሩ መፍሰስን አንዱን ወይንም ሁለቱንም በአንድ ጊዜ ሊያስከትል የሚችል ሕመም ነው።

አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ በወሊድ ወቅት በሚከሰተው የፊስቱላ ሕመም የሚወለዱ ሕፃናትን 90% ሕይወት ካጠፋ በኋላ የሚከሰት ችግር ነው፡፡ ባብዛኛው ጊዜ ለበርካታ ቀናት የሚቆይ ከባድ ምጥ ለዚህ የፊስቱላ ሕመም መንስኤ ይሆናል። በኢትዮጵያ ወደ 22,000 የሚጠጉ ሴቶች አሁንም ድረስ ሕክምና ያልተደረገለት የፊስቱላ ጉዳት ተጠቂዎች እንደሆኑ ይገመታል፡፡ ተጨማሪም በየዓመቱ 1,000 የሚሆኑ ሴቶች ጥራት ያለው የጤና አጠባበቅ አገልግሎት ባለማግኘታቸው አዲስ የፊስቱላ ጉዳት ይከሰትባቸዋል። እነዚህ ጉዳቶች ሴቶችን በከፍተኛ ስቃይ፣ ኃፍረት እና መገለል የሚዳርጉ ናቸው።

ምንም እንኳን በሽታውን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ መከላከል ቢቻልም በተጨባጭ ግን በዓለም ዙሪያ በርካታ ሴቶችን የሚያጠቃ ጉልህ የሆነ የማኅበረሰብ ጤና ጉዳት ሆኖ ቀጥሏል። በሃምሊን ፊስቱላ ኢትዮጵያ እያንዳንዷ ሴት ልጇን በሰላም እና ያለምንም ጉዳት መውለድ መቻል አለባት ብለን እናምናለን።

የፊስቱላ መንስኤ ምንድን ነው?

በዓለም ዙሪያ ከሚገኙ ነፍሰ ጡሮች ሴቶች መካከል በግምት 5% የሚሆኑት የወሊድ ወቅት የማሕፀን ችግር ያጋጥማቸዋል። ይሁን እንጅ በድንገተኛ ወሊድ ወቅት የጤና እንክብካቤ በቀላሉ የማይገኝ ከሆነ ችግሩ በወሊድ ወቅት ወደ የሚከሰት የፊስቱላ ጉዳት ሊያመራ ይችላል። በኢትዮጵያ ውስጥ ፊስቱላ ዋና መንስኤ ወቅታዊ እና ጥራት ያለው የእናቶች የጤና እንክብካቤ አቅርቦት እጥረት ነው።

በዚህ ረገድ የመረጃ እንቅፋቶች የሚከተሉትን ሊያካትቱ ይችላሉ፦

ሴቶችን መመርመር እና አስፈላጊውን ሕክምና ማድረግ የሚያስችሉ የሠለጠኑ ባለሙያዎች እጥረት።
አስቸኳይ የሕክምና እርዳታ በሚያስፈልግበት ጊዜ በቂ የጤና እንክብካቤ ተቋማት ወይም አቅርቦቶች አለመኖር።
ሴቶች ወደ ጤና ጣቢያዎች እንዳይደርሱ የሚከለክሉ ጂኦግራፊያዊ እንቅፋቶች፣ ለምሳሌ ረጅም የእግር ጉዞ የሚያስፈልጋቸው የኢትዮጵያ ተራራማ መልክዓ ምድሮች።
ማኅበራዊ እንቅፋቶች፣ በቤት ውስጥ የሚወለዱ ሕፃናት ደኅንነታቸው የተጠበቀ ነው የሚሉ ግምቶችን ወይም ስለ ጤና ማዕከላት ደኅንነት የተሳሳቱ አመለካከቶች።

በሃምሊን በወሊድ ምክንያት የሚከሰትን ፊስቱላ በኢትዮጵያ በሚገኙ ባለሙያዎቻችን አማካኝነት ለሴቶች አስፈላጊውን እንክብካቤ እያደረግን እነዚህን ዋና ዋና እንቅፋቶችን በማስወገድ በሽታውን እንከላከላለን፡፡

 በወሊድ ምክንያት የሚከሰትን ፊስቱላ እንዴት ማከም እንችላለን?

ሃምሊን በመላው ኢትዮጵያ ስድስት የፊስቱላ ሆስፒታሎችን ያስተዳድራል፡፡ በአዲስ አበባ የሚገኘው ዋናው ሆስፒታል እና በባሕር ዳር፣ በመቀሌ፣ በይርጋለም፣ በሐረር እና በመቱ የሚገኙት የክልል ሆስፒታሎችን ሃምሊን በዓለም አቀፍ ደረጃ በወሊድ የሚከሰት ፊስቱላ ሕክምናን በመስጠት ታዋቂ ተቋም እንዲሆን አድርጎታል፡፡ በተለያዩ ጊዜያት ከመላው ዓለም የተውጣጡ የቀዶ ሕክምና ባለሙያዎችም ምርጥ የሆነ የፊስቱላ የቀዶ ሕክምና ልምምድ ለማድረግ ሆስፒታላችንን ይጎበኛሉ። በዶ/ር ካትሪን ሃምሊን የተገነባው ይህ ፈር ቀዳጅ ህክምና በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ዝና ባላቸው ድርጅቶች ዘንድ ዕውቅና አግኝቷል። በአብዛኛዎቹ ሁኔታዎች የወሊድ ፊስቱላ ክስተቶች በአንድ ሕይወትን ቀያሪ ቀዶ ሕክምና ሊታከሙ ይችላሉ። ነገር ግን በርካታ ሕሙማን ሴቶች ለበሽታው ለዓመታት የተሰቃዩ በመሆናቸው ሕክምና ውስብስብ የሚሆነው እና ረጂም የሚሆንበት ጊዜ አለ፡፡ በሃምሊን ፊስቱላ ኢትዮጵያ፣ የሴቶች ፊስቱላን ለማጥፋት ቁርጠኛ ለሆነው ዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ምስጋና ይግባውና ሕይወትን የሚቀይር ሕክምና በነጻ ያገኛሉ።

የፊስቱላ ሕመምን እንዴት መከላከል ይቻላል?

የፌስቱላ ጉዳትን ሙሉ በሙሉ ከምድረ ገጽ ለማጥፋት ከሁሉም የተሻለው መፍትሔ በሽታው በጭራሽ እንዳይከሰት መከላከል ነው። ዶ/ር ሪግ እና ዶ/ር ካትሪን ሃምሊን በመጀመሪያ ሐሳባቸው ንጽሕናው እና ደኅንነቱ የተጠበቀ ወሊድ እንዲኖር አዋላጆችን ማሠልጠን ነበር። በ 1999 ዓ.ም. ዶ/ር ካትሪን ሃምሊን ወደዚህ ሐሳባቸው ወደ ኋላ ተመልሰው የሃምሊን የአዋላጆች ኮሌጅን አቋቋሙ።

የሃምሊን የአዋላጆች ኮሌጅ በሚሰጠው በአራት ዓመት የአዋላጅነት ትምህርት የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን ካጠናቀቁ በኋላ ወቅታዊ እና ጥራት ያለው የእናቶች የጤና እንክብካቤ አገልግሎት ለመስጠት ወደ ሩቅ አካባቢዎች ይሰማራሉ። ከ50% በላይ የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን ሴቶች አሁንም ያለ ሕክምና እርዳታ በቤት ውስጥ ይወልዳሉ፡፡ ይህም የወሊድ ፊስቱላን የመከላከል ጉዳይ ወሳኝ እና ወቅታዊ ያደርገዋል።

ስለ ሃምሊን ፌስቱላ ኢትዮጵያ የበሽታ መከላከያ ፕሮግራም የበለጠ ለማንበብ እዚህ ላይ ጠቅ ያድርጉ።

የአሰገደች ታሪክ

«በወሊድ ምክንያት የሚከሰት የፊስቱላ ሕክምና ከተደረገልኝ በኋላ ሕይወቴ ተለውጧል። ወደምፈልገው ቦታ መሄድ፣ በነጻነት መንቀሳቀስ እና ማንኛውንም ነገር ማድረግ እችላለሁ። አሁን ያለሁበት ሁኔታ ከእነዚህ 20 ዓመታት ጋር ሊወዳደር አይችልም። ለእማዬ (ዶ/ር ካትሪን ሃምሊን) እና ለሃምሊን ዶክተሮች ምስጋና ይግባቸውና አሁን የተሻለ ሕይወት እኖራለሁ … ሕይወቴን ቀይራችሁታል።» አሰገደች

የአሰገደች አሳዛኝ የሆነ በፊስቱላ ሕመም እና በሞተ ፅንስ ያለፈ አሳዛኝ ታሪክ ከራሷ አንደበት ለመስማት ቪዲዮውን ይመልከቱ፡፡

https://youtu.be/heIFsIv0I5g